گیلان؛ سنگر خاموش مقاومت فرهنگی در برابر تجمل و ابتذال

به گزارش آستان‌خبر؛  در میانه‌ی چالش‌های فرهنگی جهان معاصر که مظاهر تمدن استعماری مانند اسراف، تبذیر، تجمل‌گرایی، مصرف‌گرایی و اشاعه ابتذال به سرعت در حال گسترش است، بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان، به‌ویژه مردم گیلان، یادآور پایبندی به فضائل اخلاقی و فرهنگ اصیل اسلامی است؛ فرهنگی که نه از روی شعار، بلکه بر پایه‌ی زیست بومی، باور دینی و تاریخ زیسته مردمانش ریشه‌دار شده است.

پوشش، سکونت و سکنات گیلانیان در گذر تاریخ، سندی زنده از تلاش یک ملت برای حفظ شأن، عفاف و وقار در برابر جریان‌های بیگانه و تحمیلی است. ردپای این تقابل را می‌توان در سفرنامه‌های شرق‌شناسان قرن نوزدهم یافت؛ جایی که از سادگی خانه‌های چوبی، پرهیز از زرق و برق و نقش محوری زن در چارچوب اخلاق اجتماعی گیلانیان یاد می‌شود. مسافران غربی از یک «ملت باوقار در لباس‌های بلند، چادرهای بلند تیره، و آدابی توأم با حیا» سخن گفته‌اند که در عین مهمان‌نوازی، مرزهای عفت و عزت‌نفس را پاس می‌داشتند.

برخلاف تصور عمومی، گیلان فقط خاستگاه طبیعت و خوراک نیست؛ خاستگاه یک مقاومت فرهنگی است. زنان این دیار، با پوشش اصیل محلی خود، همچون «چادر شب» و «روسری‌های گلدار بلند» همواره نمادی از پیوستگی با ارزش‌های اسلامی-ایرانی بوده‌اند. گیلانی‌ها، از دوران مشروطه تا انقلاب اسلامی، همواره در خط مقدم دفاع از فرهنگ خود ایستاده‌اند؛ از مجاهدان جنگل گرفته تا مادرانی که در سایه‌ی سادگی و قناعت، فرزندانی با غیرت و آراسته به اخلاق پرورش دادند.

در عصری که تبلیغات رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی سبک زندگی غربی را با سرعت برق‌آسا ترویج می‌کنند، تجمل‌گرایی و اسراف دیگر نه فقط یک انتخاب، بلکه نوعی فشار فرهنگی شده است. با این حال، گیلان در بطن خود هنوز آثاری از مقاومت را زنده نگاه داشته: در بازارهای محلی بی‌آلایش، در خانه‌های چوبی با قدمت دهه‌ها و پرهیز از اشرافی‌گری معماری، در لباس‌هایی که هنوز نشانی از سنت دارند، و در مردمی که هنوز مهمانی را با یک ظرف ساده غذا، نه میزهای افراطی، گرامی می‌دارند.

اکنون که ایران، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند بازتعریف هویت ملی-دینی خود در برابر موج تهاجم فرهنگی است، این وظیفه بر دوش رسانه‌ها و متولیان فرهنگی‌ست تا این الگوهای زیست اخلاق‌محور در استان‌هایی همچون گیلان را به درستی معرفی کنند.

گیلان، نه فقط به خاطر طبیعتش، بلکه به سبب پایداری اخلاقی و فرهنگی‌اش، می‌تواند الگویی باشد برای ایران امروز؛ الگویی از جامعه‌ای که می‌تواند در دل مدرنیته، به ارزش‌های اصیل خود وفادار بماند.

انتهای خبر/۴۲۰۰